İLÇENİN COĞRAFİ DURUMU
Ünye ilçesi 41-42 derece Kuzey paraleli ile 37-38 derece Doğu meridyenleri arasında yer almaktadır. Doğusunda Fatsa, Güneyinde Akkuş, Batısında Terme komşu ilçeleri olup, Kuzeyinde ise Karadeniz bulunmaktadır. İlçenin yüzölçümü (Kadastro Müd.alınan bilgilere göre ) 550 km2 dir. İlçemiz Ordu’ya 65 km., Samsun’a 87 km. ve uluslar arası Çarşamba havalimanına 70 km. uzaklıktadır. 2000 yılında yapılan nüfus sayımına göre ilçenin merkez nüfusu 61.552 ilçeye bağlı bucak ve köyleri ile nüfusu 126.124’ dür.
İklim açısından yazları serin, kışları ılık, her mevsimi yağışlı olan Karadeniz ikliminin tipik özellikleri görülür. Bu iklime uygun olarak meydana gelen doğal bitki örtüsü meşe, gürgen ve kestane cinsinden ağaç toplulukları, kıyıdan itibaren yüksek kısımlara doğru uzanan ormanları oluşturmakta olup, her taraf yeşilliklerle kaplıdır.
ÜNYE’NİN MİMARİ ÖZELLİKLERİ
Orta Karadeniz ile Doğu Karadeniz’in kesiştikleri noktada bulunan Ünye, gerek iklim gerek coğrafi özellikleri yanı sıra mimaride de tipik Doğu Karadeniz Mimarisi’nin başlangıç noktası sayılır.
Ege ve Akdeniz’in yüksek duvarlı bitişik yapılarına zıt olarak bu bölgede bahçe unsuruna önem vermişler, hareket serbestilerini ve mahremiyetlerini yollardan 8-10 m. içeri çekerek sağlamışlardır. Bahçelerini Karadeniz’in doğal yapısına uygun çeşitli ağaç ve çiçeklerle süslemişler, fakat bahçe duvarları hiçbir zaman 150 cm.yi geçmemiştir. Yapı tekniği olarak taş ve ahşap kullanılmıştır. Arazi genelde meyilli olduğu için giriş katı taş olarak yapılmış ve diğer katlar ahşap olarak inşa edilmiştir. Türkiye’nin her köşesinde olduğu gibi çağın getirdiği, çarpık şehirleşme ve eski tarihi binaların yıkılmış olmasına rağmen Ünye’mizde yine de Türk mimarisinin tipik örneklerini görme şansımız vardır.
ÜNYE İLÇESİNİN TARİHÇESİ
Yapılan araştırmalar Ünye çevresinin Anadolu’daki en eski yerleşim yerleri arasında olduğunu göstermiştir. Cevizdere vadisinde yapılan kazılarda MÖ. yontma ve cilalı taş devirlerine ait silahlar, aletler ile insan ve evcil hayvan iskeletlerine rastlanılmıştır. Araştırmalar sırasında bulunan bir el baltası Alt Paleolitik döneme aittir ve Karadeniz kıyılarında bulunan en eski kalıntı olma özelliğini taşımaktadır.Ünye ve çevresinde yazılı tarihlerde adı geçen ilk topluluk M.Ö. 2000 yıllarında Kaşkarlar’dır. Ünye bugünkü bulunduğu alanlardan biraz daha iç kısımlarda M.Ö. 1270 yıllarında Truva Savaşları sonunda ticari bir sömürge niteliğinde kıyı kenti olarak kurulmuştur.
1461 yılında Osmanlı padişahı Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon’u fethiyle Osmanlı topraklarına katılan Ünye 1831 yılındaki Osmanlı idaresi taksimatında Canik - Samsun Livasına bağlanmış, daha sonra 4 Nisan 1921 tarihinde 69 sayılı yasa ile Ordu ili’nin bir ilçesi haline getirilmiş ve en büyük ilçesidir.
ÜNYE ADI
Ünye’nin adı Latince ve Yunanca eski metinlerde İnaos, Oenes, Oinoie, Onea, Oenoe, Unieh, Unie ve Unia gibi değişik şekillerde söylenmiş ve sonra da Ünye adını almıştır. Zaten bu eski metinlerde geçen isimlerin okunuşu da bugünkü Ünye adına oldukça yakındır. Ünye’den Yunanistan’a göç etmiş olan halk burada da Ünye ismini çağrıştıran yerleşim yerleri kurmuşlardır.
ÜNYE’DE TARİHİ ESERLER VE TURİSTİK YERLER
Ünye Kalesi
Kale Ünye - Niksar yolunun 7. Km’sinde yolu sol tarafında yaklaşık 180-200 metre yükseklikte bir tepenin üzerinde kuruludur. Kale içinde 2 adet yer altı dehlizi ile çok derin sarnıç bulunmaktadır. Kale sur duvarları Horasan harcı ve moloz taşlarından yapılmış olup, bir kısmı yıkılmıştır.En önemli özelliği üzerinde bir kaya mezarı olmasıdır.
Asarkaya Milli Parkı
Ünye’den 6 km uzaklıkta bulunan ve Orman Genel Müdürlüğü tarafından yetiştirilen turistik milli park, denize karşı doğa ile baş başa kalmak ve dinlenmek için çok uygun bir turistik yerdir.
Ayanikola (Hagia Nicola)
İlçenin batı yönünde bulunan Ayanikola, Rumlar zamanında dinsel ayin ve törenlerin yapıldığı bir kilisenin bulunduğu bir yarımada olduğu ve halk tarafindan Aynikola denilen yerdeki kalıntıların bu kiliseye ait duvar kalıntıları olduğu ve adının da buradan geldiği bilinmektedir.
Tozkoparan Kaya Mezarı
Ünye’ye 4 km uzaklıkta Ünye Çimento fabrikasının 800 m. daha ana yoldan içeride kalan Helenistik dönemden kalma 2 adet kaya mezarı vardır.
Şeyh Yunus Külliyesi
Yunus Emre’nin mezarı, Anadolu Kültürü denince akla gelen simge isimlerden biridir.Büyük Tasavvufçu, halk aşığı Yunus Emre Hazretlerinin Ülkemizde söylenen 16 mezardan bir tanesinin de Ünye’de olduğu iddia edilir.
Yazkonağı Mağarası
İlçemize 5 km. uzaklıkta Yaz Konağı Köyü’nde bulunan mağara tahminen 500’er metre uzunluğundaki iki ayrı galeriden oluşmaktadır. Sarkıt ve dikitlerin de yer aldığı mağaranın en önemli Özelliği içinde Dünyada ender rastlanan yüksek kubbemsi mekanların olmasıdır.
Çakırtepe
Şehrin batısındaki 250 m. yükseklikteki radar üssünün bulunduğu tepedir. İlçenin doğal manzarasının çok güzel bir biçimde izlenebildiği, dinlendirici özelliği olan muhteşem bir aile yeridir. Yeme-içme servisi yapılan yerde yerli ve yabancı grup tur otobüslerine de hizmet verilmektedir.
Kadılar Yokuşu
Yeni hükümet konağının hemen arkasında kalan ve Çarşı Hamamının sağından başlayıp yukarı doğru çıkan yaklaşık 200 m.lik sokakta eski Osmanlı ve Rum mimari örneklerine rastlamak mümkündür.
Uzunkum-Devrent-Gölevi Plajları
Ünye-Samsun karayolunun 3 km. itibaren Karadeniz’in en uzun plajlarına rastlamak mümkündür. Bu plajlar üzerinde bir çok turistik otel, motel, pansiyon, kamp ve yeme-içme tesisleri bulunmaktadır.
Ünye Müze Ev
Restorasyonu yapılan tarihi Ünye evi, 16. Yüzyılda Mimar Sinan'la başlayan Klasik Osmanlı mimarisini yansıtmaktadır. Bu nedenle geleneksel Türk ahşap işçiliğinin tüm özelliklerini taşımaktadır. Ermenilerin taş işçiliğiyle, Rumların sade konut işçiliği bu yeni bireşime farklı bir boyut kazandırmıştır.
EKONOMİK DURUM
İlçemizin arazi varlığı 550 bin dekar olup, bunun yaklaşık %63’ü olan 350 bin dekarı tarımsal amaçla kullanılmaktadır. İlçe nüfusunun %85’i geçimini tarımla temin etmektedir.
İlçe tarım arazilerinin %55’i tarımsal üretimde birinci sırayı alan fındık, %24’ü de kivi,mısır, fasulye, hurma, kabak çekirdeği gibi çeşitli tarla mahsulleri ve çeşitli meyve ve sebzeler üretilmektedir. Bunun dışında arıcılıkta önemli bir yer tutmaktadır. Diğer alanlarda % 9’u ormanlıklar, % 2’sinde mera ve çayırlıklar mevcut olup, % 10’u kullanılmayan arazilerdir. Fındık üretiminin sağlandığı araziler genellikle dağlık araziler olduğundan alternatif ürünlerin üretiminde değerlendirilememektedir.
Halkın birinci derece kaynağını teşkil eden fındık mahsulünün değerlendirilmesi, pazarlanması ve ihracatı ‘Fındık Tarım Satış Kooperatifi’ (FİSKOBİRLİK) ile ilçede kurulmuş bulunan özel fındık kırma fabrikalarınca yapılmaktadır. Fındık dışındaki bütün üretimler daha ziyade ilçe içi üretime ve üreticilerin kendi ihtiyaçlarına yöneliktir.
Türkiye Fındık Üretim Alanı Toplamı : 548.000 ha.
Ordu “ “ “ “ : 226.930 ha.
Ünye “ “ “ “ : 29.671 ha.
Ünye ilçesi; fındık üretim alanı olarak Ordu’nun %13,07 ‘ini; Türkiye fındık üretim alanının % 5,41 ‘sini oluşturmaktadır.
Ünye, devlet Planlama Teşkilatının 2003 yılında yaptığı 872 ilçenin sosyoekonomik gelişmişlik sıralamasında 244. sırada olup 3. grupta yer almaktadır. Aynı sıralamada ilimiz Ordu 55. sırada 2. grupta yer almaktadır.
İlçemiz ticaretinin temel taşı fındıktır. Fındık hasadı ile birlikte Eylül – Ekim aylarında bir canlanma görülür. Fındık dışındaki tüm ürünler genellikle ilçe sınırları içersinde tüketilmektedir. Dolayısı ile ticaret genellikle içe yöneliktir. İhraç maddeleri genellikle fındıktır.
İlçemiz 5084-4350-5350 sayılı istihdamı artırıcı teşvik yasasının uygulandığı bölgeler arasındadır. Bu yasa ile getirilen avantajlar bile bölgemizde sanayi alanına yeterli bir gelişme getirememiştir. İlçemizde 1992 yılında kurulmuş bir limanımız mevcut olup Ünye Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından limanın ana rıhtımı 49 yıllığına kiralanmış bulunmaktadır. 6 metre derinliği olup, 4500 - 5000 ton arasında yük getirebilen gemiler limana girmektedir. Genelde Kringer - Curif, kömür Kereste getirilmektedir. Roro taşımacılığı çalışmaları devam etmektedir. İlçemizden ayrılan gemiler de toz çimento, kil ve fındık gibi ürünlerde yurt dışına ihracat yapılmaktadır. Ünye limanı kurulabilecek tüm işletmelerin ulaşım ihtiyaçlarını karşılayabilecek kapasitededir. İlçemiz bir sahil kenti olduğu için liman nakliye açısından çok önemlidir.
İlçemizde kurulu bulunan işletmeler çoğunlukla orta ve küçük ölçekli işletmelerdir. Genellikle uzman yöneticiler yerine sahipleri veya ortaklarınca yönetilmektedir. Sermaye yapısı yönünden yetersiz olan işletmeler rekabet şartları gereğince yeterli gelişme sağlayamamaktadırlar.
Sanayi gelişme aşamasındadır. En büyük sanayi kuruluşu Ünye Çimento Fabrikasıdır. 1969 yılında kurulan ve çalıştırmış olduğu 225 civarında personeli ve müteahhitleri kanalıyla yaratmış olduğu iş potansiyeli ile bir çok insana iş imkanı sağladığı gibi, yarattığı katma değeriyle yörenin iktisadi ve sosyal yönden kalkınmasında önemli bir rol üstlenmektedir.
Yenilenen şekliyle elektronik çimento üretimi yapan Türkiye’nin tek tesisi durumundadır. Yıllık çimento üretimi 1.800.000 ton’dur.
İlçemizin büyük tesislerinden bir diğeri de Ünye tersanesidir.Ünye tersanesi, Ordu ili, Ünye ilçesi, Cevizdere köyü hudutları içerisinde bulunan Ünye Limanının içinde karada konuşlanmış bir sanayi tesisidir.
Tersane ALTINTAŞ A.Ş. gurubunun bir üyesidir. Tersanede 2003 yılı başlarında Ünye limanı içerisinin tersane yapımına uygun olduğu tespit edilmiş ve proje çalışmalarına başlanmıştır.2003 yılı sonu itibariyle projeler onaylanmış ve her türlü müsaadesi alınmıştır. Yatırım 2004 yılı başlarında başlamıştır. Diğer yatırımlar devam etmektedir.
Yıllık yeni gemi inşa kapasitesi ortalama 32.000 DWT’dur (8000 DWT x 4 gemi). Buna göre Tersane yılda yaklaşık olarak 12.000 ton sac işlenmektedir. Ayrıca yılda 10 ad. Gemiye bakım onarım hizmeti de verilebilmektedir.
Tersane 31.000 m2 alan üzerine kuruludur. Deniz cephesi 320 m, denizden karaya doğru derinlik ortalama 100 m’dir. 2 adet beton kızağı mevcuttur. Kızaklar 130 m uzunluğunda olup 150 m uzunluğunda gemilerin yapımına müsaittir. Tersanede Kızak üstü 100 ton kapasiteli gemi inşa montaj vinci ile sahada 2 ad 80 ton kapasiteli portal vinç kuruludur. 165 m boyundaki rıhtım faal durumdadır. Önümüzdeki günlerde ilavelerle birlikte rıhtım 260 m’ye tamamlanacaktır.
Tersanede halen 250 civarında işçi çalışmaktadır. Montajla birlikte tam faaliyete geçildiğinde bir vardiyada 350 işçi çalışacaktır. İşçilerin durumuna göre vardiya sayısını artırmak mümkündür.
Halen, 4250 DWT’luk 2 adet kuru yük gemisi,1 adet 7800 DWT luk kimyasal tanker gemisi ile 3000 DWT luk 1 adet kuru yük gemisi inşasına devam edilmektedir.Tersanede her türlü çelik tekne imalatı da yapılabilmektedir.
Tersanede olması gereken tüm makine ve teçhizat mevcuttur. (CNC Plazma, 450 t kapasiteli pres, profil bükme makinesi, ihtiyaca uygun kaynak makineleri, 3 adet 4 tonluk forklift,1 adet 30 tonluk mobil vinç,1 adet loder forklift,2 adet 400 KWA ve 1 adet 165 KWA lık trafo,250 KWA jeneratör v.s). 2500 m2’lik kapalı alan 3 bölmeden oluşmaktadır ve her bölüm creyn vinçlerle donatılmıştır.
Ünye ve çevresinde halk tarafından kil olarak bilinen oldukça zengin beyaz bentonit yatakları mevcuttur. Bilinen 1000 üründe kullanım alanı bulunan bu önemli madenin tüm Türkiye’ye tanıtılabilmesi için odamız tarafından konferans düzenlenmiştir. Bentonit bölgemizde çıkartıldıktan sonra fazla bir işleme tabi tutulmadan, genellikle kedi kumu şeklinde yurtdışına satılmaktadır. Halbuki bu madenin kullanım alanları oldukça geniştir. Bentonit madenine dayalı büyük ölçekli bir sanayi geliştirilmesi ilçemizin ekonomik anlamda iyi bir gelişme sağlamasına büyük katkıda bulunacaktır.
İlçemizde Un Fabrikası, Memba Suyu Şişeleme Tesisi, Fındık İşleme ve Kavurma Tesisleri, Plastik Sanayi, Tekstil Sanayileri Cam Mozaik,Ünye taşının değerlendirildiği Taş İşleme Sanayi, Bentonit Sanayi, limanımızda kurulmuş olan Tersanecilik Sanayi, Mermer Sanayileri, Makine ve Makine Parçaları imalat Sanayi, küçük atölyeler halinde Ağaç Parke Tesisleri vb. gibi irili ufaklı önemli sanayi kuruluşları bulunmaktadır.
ÜNYE LİMANI
Ünye
Limanı mevcut durumu ile en fazla 7m. derinliğe sahip gemilere hizmet
verebilmektedir. Bu da en fazla 6-7 bin tonluk gemileri
kapsamaktadır.Rıhtım uzunluğu 150 m. olduğundan 100 m. üzerindeki
gemilerden sadece birine; 70-80 m. uzunluğunda olan gemilerden de 2
tanesine aynı anda yükleme-boşaltma yapabilmektedir. Ünye Çimento
San.Tic.A.Ş. tarafından yapılması planlanan “ Ek Liman Tesisi “ ile Ünye
limanının toplam rıhtım uzunluğu 1475 m. olacak ve 50 bin tonluk
gemilere hizmet verebilir hale gelecektir. Toplam yıllık kapasite en
iyimser tahminle 10 milyon tona çıkacaktır.
Ünye Limanı Başbakanlık Denizcilik Müsteşarlığı’nın 24.02.1992 tarih ve
702/3639 sayılı emirleri ile geçici olarak işletmeye açılmıştır.
Limanımızda yükleme ve boşaltma yapan gemiler kendi vinçleri ve rıhtımda
bulunan özel firmalara ait vinçler ile tahmil tahliye yapmaktadırlar.
Limanımızda Ünye Çimento A.Ş.’nın 49 yıllığına kullanım hakkı bulunmaktadır. Ünye limanı Bakanlar Kurulunun 23.07.1997 tarih ve 97/9752 sayılı kararınca tesisin üzerinde hali hazırda müktesep hakkı bulunan kurumun hakkı saklı kalmak şartı ile Ünye Belediyesi’ne devri yapılmıştır.
Liman sınırları dahilinde bulunan çekek yerleri küçük balıkçı gemilerinin bakım ve onarım ihtiyacına cevap vermektedir. Ana ve tali mendirekler üzerinde bulunan rıhtımlar da limana gelen gemiler için yükleme ve boşaltma işlemini sürdürmektedirler.
Ünye limanı sınırları dahilinde gemi inşa tersanesi yapımı için Özaltıntaş Ltd.Şti’ne 28,5 dönüm alan tahsis edilmiş olup, Karadeniz Gemi İnşa Sanayi A.Ş.’ne ait olan Ünye Tersanesi olarak 15.03.2004 tarihinden bu tarafa faaliyetine devam etmektedir.
Liman ana mendireğine ve tali mendireğine işletmeci kuruluş olan Ünye Belediyesi tarafından tatlı su şebekesi kurulmuş olup, 2001 yılı ocak ayından itibaren faaliyete geçmiş ve limanımıza gelen gemilere hizmet vermektedir.
Liman sınırları dahilinde bulunan Terme Çaltı Burnu, Ünye Taşkana ve liman fenerleri faal durumdadır.
Deniz Ulaştırması Genel Müdürlüğünün 11.11.2005 tarih ve 8196 sayılı yazıları ile Ünye Belediyesi’ne limanda Kılavuz ve Römorkör Hizmetleri izni verilmiş olup, 02.01.2006 tarihi itibari ile Kılavuz ve Römorkaj hizmetleri verilmeye başlanmıştır.
Ünye Liman Başkanlığı’nda 1 liman başkanı, 1 denetleme memuru 1 kıyı emniyeti personeli , 1 fener tahsilat memuru ve 2 şirket personeli olarak hizmet vermektedir.
ÜNYE TİCARET VE SANAYİ ODASI
Ünye Ticaret ve Sanayi Odası zamanın Ünye Kaymakamı Şair Sayın Ömer Bedrettin UŞAKLIGİL’ in 23.11.1931 tarih ve 140 sayılı yazıları ile kuruluş intibakının yapıldığını bildirdiği tarihten itibaren kurulmuş olup, oda üyelerine hizmet vermektedir.
2005 yılı içerisinde inşaatına başlanılan hizmet binamız 2009 yılının Ocak ayında hizmete girmiştir. Odamız binasında 1 adet 140 kişilik konferans salonu, 1 adet çok amaçlı salon ve kütüphane; üye ve halkımızın hizmetine sunulmuştur. Ünye Ticaret ve Sanayi Odası ISO 9000 belgesine sahip olup, akredite oda olma yolunda da faaliyetlerini sürdürmektedir.
Odamıza Kayıtlı Faal üye dağılımı listesi
A.Ş. : 57
LTD. ŞTİ. : 522
KOLL. ŞTİ. : 2
KOOPERATİFLER : 72
GERÇEK KİŞİ : 796
Toplam : 1449
2011 yılı içinde Ünye Ticaret ve Sanayi Odasında;
Odamıza Kayıtlı Faal Üye Sayımız : 1449’dur.
